Əldə olunan araşdırmalara əsasən noxud unu zülal, lif, vitamin və mineral komponentlərlə zəngin məhsullardan biri hesab olunur. Xüsusilə bitki əsaslı qidalanma modelində istifadə istiqamətləri genişdir. Bununla yanaşı, mövzuya real yanaşmaq vacibdir: noxud unu tibbi preparat deyil və hər hansı xəstəliyin müalicəsi kimi təqdim olunmamalıdır. Lakin tərkibində olan komponentlər bəzi faydalı xüsusiyyətlərlə əlaqələndirilir.
Noxud ununun tərkibində nə var?
Araşdırmalara əsasən noxud unu aşağıdakı komponentlərlə zəngin hesab olunur:
- Bitki mənşəli zülal
- Lif komponentləri
- Dəmir
- Maqnezium
- Kalium
- Fosfor
- B qrupu vitaminləri
- Antioksidant komponentlər
Harvard T.H. Chan School of Public Health – Legumes and Health məlumatlarına əsasən paxlalı bitkilər və noxud məhsulları bitki zülalı və lif baxımından zəngin qida mənbələri hesab olunur.
Bitki zülalı
Noxud unu bitki əsaslı zülal mənbələrindən biri sayılır. Bu səbəbdən vegetarian və vegan qidalanmada geniş istifadə edilir.
Lif komponentləri
Lifli qidalar həzm sisteminin normal fəaliyyətinə dəstək verə bilər və toxluq hissinin daha uzun müddət qalmasına kömək edə bilər.
Mineral tərkibi
Noxud ununda olan dəmir, maqnezium və fosfor kimi minerallar orqanizmdə müxtəlif bioloji proseslər üçün vacib hesab olunur.
B qrupu vitaminləri
Araşdırmalarda noxud məhsullarının enerji metabolizmasında rol oynayan bəzi B qrupu vitaminləri ilə zəngin olduğu qeyd olunur.
USDA FoodData Central – Chickpea Flour və NCBI – Nutritional and Functional Properties of Chickpea mənbələrində noxudun qida dəyəri və funksional xüsusiyyətləri ilə bağlı məlumatlar yer alır.
Noxud ununun faydaları
1. Bitki əsaslı zülal dəstəyi
Noxud unu yüksək bitki zülalı tərkibi səbəbilə qidalanmada alternativ məhsul kimi istifadə olunur.
2. Gluten alternativi
Noxud unu təbii olaraq gluten tərkibli deyil. Buna görə bəzi gluten alternativi reseptlərdə istifadə edilir.
3. Həzm sisteminə dəstək
Tərkibində olan lif komponentləri həzm prosesinin normal fəaliyyətinə dəstək verə bilər.
4. Uzunmüddətli toxluq hissi
Lif və zülal kombinasiyası səbəbilə bəzi qidalanma proqramlarında istifadə olunur.
5. Enerji dəstəyi
Tərkibində olan karbohidrat, mineral və zülal komponentləri gündəlik qida balansında istifadə edilməsinə səbəb olur.
Cleveland Clinic – Health Benefits of Chickpeas tərəfindən yayımlanan məlumatlarda paxlalı bitkilərin lif və bitki zülalı baxımından balanslı qidalanmada önəmli yer tutduğu qeyd edilir.
Noxud ununun istifadə istiqamətləri
1. Çörək və xəmir məhsulları
Noxud unu aşağıdakı məhsullarda istifadə edilə bilər:
- Çörək
- Pancake
- Krep
- Pizza xəmiri
- Keks
- Kraker
2. Şorba və sous qatılaşdırıcısı
Bəzi reseptlərdə un alternativi kimi sous və şorbalarda istifadə edilir.
3. Bitki əsaslı kotlet və qarışıqlar
Vegetarian reseptlərdə bağlayıcı komponent kimi istifadə olunur.
4. Smoothie və qarışıqlar
Az miqdarda smoothie və protein qarışıqlarına əlavə edilə bilər.
5. Qızartma qarışıqları
Tərəvəz və digər məhsullar üçün örtük qarışığı kimi istifadə edilir.
6. Məişətdə istifadə
Noxud unu bəzi təbii qulluq istiqamətlərində də istifadə edilir:
- Təbii maska qarışıqları
- Dəri təmizləyici qarışıqlar
- Handmade sabun əlavələri
International Journal of Cosmetic Science jurnalında bitki əsaslı komponentlərin kosmetik məhsullarda istifadə istiqamətləri ilə bağlı müxtəlif araşdırmalar yer alır.
Noxud unu necə hazırlanır?
1. Seçim mərhələsi
- Quru noxud seçilir
- Təmizlənir və yuyulur
2. Qurudulma mərhələsi
- Tam qurudulur
- Nəmlik qalmamasına diqqət edilir
3. Üyüdülmə mərhələsi
- Blender və ya üyüdücü ilə üyüdülür
- Toz halına gətirilir
4. Ələnmə mərhələsi
- Daha incə tekstur üçün ələnə bilər
5. Saxlanma mərhələsi
- Hava keçirməyən qabda saxlanılır
- Quru və sərin mühitdə qorunur
Food Preservation and Processing Studies araşdırmalarında kontrollu qurutma və düzgün saxlanma şəraitinin məhsul keyfiyyətinə təsir etdiyi qeyd olunur.
Gündəlik istifadə nümunələri
Noxud unu gündəlik həyatda aşağıdakı formalarda istifadə edilə bilər:
- Səhər pancake qarışığında
- Şorbalarda qatılaşdırıcı kimi
- Gluten alternativli çörəklərdə
- Bitki əsaslı kotletlərdə
- Smoothie əlavəsi kimi
- Sağlam qəlyanaltı reseptlərində
- Ev şəraitində hazırlanmış maskalarda
Nəyə diqqət etmək lazımdır?
- Həddindən artıq istifadə balanslı qidalanmanın yerini tutmur
- Gigiyenik şəraitdə hazırlanmalıdır
- Nəm mühitdə saxlanmamalıdır
- Allergik uyğunluq nəzərə alınmalıdır
- Uzun müddət açıq havada saxlanması keyfiyyətə təsir edə bilər
Nəticə
Noxud unu həm qida, həm də müxtəlif gündəlik istifadə istiqamətlərinə malik çox yönlü bitki əsaslı məhsullardan biridir. Zülal, lif və mineral tərkibi səbəbilə fərqli reseptlərdə və alternativ qidalanma modellərində istifadə olunur.
Çörək məhsullarından smoothie qarışıqlarına, şorbalardan təbii qulluq məhsullarına qədər geniş istifadə potensialına sahib olması onu maraqlı təbii məhsullardan birinə çevirir. Bununla yanaşı, ən doğru yanaşma noxud ununu balanslı qidalanmanın bir hissəsi kimi qiymətləndirməkdir.